Tarih Bilimi Nedir 8

Tarih, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin kenarı sıra, bu olaylarla ilişkin bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya âdem evladı-dışı ayırtı gözetmeksizin, nokta ve devran aralığının kestirildiği bir geçmiş devran dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her düzlükın güzeşteini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei lakırtı konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ait bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları basar önüne kızılınarak, olabilir olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir daha yaşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki eş muhaliflığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem alıntı vasıtasıyla malumat edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının kenarı sıra çok daha geniş bir anlam gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta tedricen natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden diğer bir şey bileğildir.[5]