Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen el şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilgi eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü manaında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazgılan ve giderek anonimleneşeli bir nazım biçimidir. Türküler anne murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki murabbaklere (üçlük yahut ikilik de kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise el dilinde “putrel” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında gene edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Türkünün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir el şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. Doğrusu hece skorsı itibarıyla bir sınırlama gayrimümkün.

Türkülerin mefret çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Türküler bu şekilde elın emtiaı olurlar ve elın her kesimine seslenme eden sanat erilar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir çalgı türüdür. Türküler çoğu sefer, bir natür fenomenı evet da bir kahramanlık hakkındasında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mevzi adlarının, ayrıca konuların bile değiştiği görüldüğü yürekin, nerede doğduklarını saptamak mecalleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü koşukler olarak dü ayrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı yürekine düz uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise ekseri kaşkariko havaları mevzi hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da gücenmiş albeni adı verilmektedir.

Türklerde meselelenen konulara için de sınıflama fail yazarlar vardır. Konularına için koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Huy koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askeriye koşukleri
Seremoni koşukleri
İş koşukleri
Zıtlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Baziçe koşukleri
Zevk ve hayvan koşukleri
Zeybek ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve elemklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri