Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 1

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rağbet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makaslamaklan ve zamanla anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. ırlamakler ana dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki dörtlüklere (üçlük yahut ikilik bile mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (ya da daha çok) dizelerdir.

ırlamaknün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da rastgele bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en açık özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece nüshası itibarıyla bir sınırlama gayrimümkün.

ırlamaklerin büyük çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. ırlamakler bu şekilde umumın emtiaı olurlar ve umumın her kesimine hitap fail sanat adamılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. ırlamakler çoğu öğün, bir tabiat vakaı ya da bir kahramanlık önsında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, makam adlarının, hatta konuların da değişmiş olduğu görüldüğü için, nerede doğduklarını saptamak çelimleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü türküler olarak dü fark yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı içine meydan uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise alelumum künde havaları makam aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez albeni adı verilmektedir.

Türklerde alışverişlenen konulara göre bile sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Mevzularına göre türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Huy türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve bayrakaltı türküleri
Seremoni türküleri
İş türküleri
Hakkındalıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Kaşkariko türküleri
Tab ve hayvan türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve kırıcıklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri